Bo mạch chủ (Mainboard) ATX là gì? Các biến thể của ATX

Bo mạch chủ (Mainboard) ATX là gì?

ATX - Advanced Technology EXtended, là một dạng bo mạch chủ (mainboard) máy tính được Intel nghiên cứu và tung ra lần đầu tiên vào năm 1995, với kích thước 305x244 mm (12x9,6 inch). Dựa trên các thiết kế AT từ trước, bo mạch chủ ATX đã làm thay đổi rất nhiều cả về thiết kế vỏ case lẫn bộ nguồn. sau khi ra mắt, ATX như một tiêu chuẩn của bo mạch chủ được sử dụng cho tới tận ngày nay.

Các biến thể thường thấy của bo mạch chủ ATX

1. Micro-ATX (m-ATX)

Trước đây trong một thời gian khá dài, bo mạch chủ ATX là loại bo mạch chủ phổ biến nhất ở Việt Nam. Tuy nhiên, với nhu cầu nhỏ gọn và tiết kiệm chi phí, lựa chọn bo mạch chủ Micro-ATX được nhiều người dùng lựa chọn hơn ATX.

Là một bo mạch chủ hình vuông có kích thước 9,6x9,6 inch, khác với ATX là hình chữ nhật. Micro-ATX có thể lắp vào case low-tower thấp hơn, gọn gàng hơn so với ATX phải sử dụng các case mid-tower trở lên. Do kích thước khác nhau nên các chân kết nối trên Micro-ATX khác khá nhiều so với ATX, tuy nhiên sẽ không có gì khó khăn khi lắp đặt các case có sử dụng 2 loại bo mạch chủ này.

Nhỏ gọn hơn là ưu điểm nhưng cũng là nhược điểm, bo mạch chủ Micro-ATX sẽ khuyết đi một vài khe cắm mở rộng so với ATX. Tuy nhiên nếu bạn không sử dụng những linh kiện phức tạp cần đến những khe cắm này (mà chỉ dùng card đồ hoạ rời hoặc thậm chí không sử dụng) thì Micro-ATX đã là quá đủ với nhu cầu, lại tiết kiệm được một phần chi phí so với bo mạch chủ ATX (thậm chí tiết kiệm được thêm cả tiền vỏ case) để đầu tư sang linh kiện khác.

2. Extended-ATX (E-ATX)

Ngược với Micro-ATX, E-ATX Là bo mạch chủ lớn hơn ATX, có kích thước 12x13 inch. Bo mạch chủ E-ATX thường được sử dụng ở các hệ thống case PC cao cấp cần nhiều tính năng và kết nối được nhiều linh kiện. E-ATX thường có tới 4-8 khe RAM, khác với ATX thường chỉ có tối đa 4 khe RAM. E-ATX thường được thấy trong các dàn máy “khủng” sử dụng 2 hoặc 3 card đồ hoạ chạy SLI, NVLink (NVIDIA) hay Crossfire (AMD).

Khi sử dụng bo mạch chủ E-ATX, điều đầu tiên chúng ta cần phải quan tâm là vỏ case có đủ không gian để lắp hay không. Khác với ATX, không phải vỏ case dạng mid-tower nào cũng có thể “nuôi” được bo mạch chủ E-ATX vì mid-tower cũng có nhiều kích thước lớn, nhỏ khác nhau. Do đó, trước khi đầu tư một dàn máy khủng hãy cân nhắc sử dụng các loại vỏ case mid-tower cỡ lớn, hoặc an toàn nhất là full-tower. Và tất nhiên, nhờ cỡ lớn nên các loại case full-tower cho luồng khí tản nhiệt luôn mát mẻ hơn, lắp đặt nhiều card đồ hoạ hay “đồ chơi” cũng sẽ thoải mái hơn. Việc mà chúng ta cần cân nhắc chỉ là đã đủ không gian để chứa loại case này hay chưa mà thôi.

ATX là một chuẩn bo mạch chủ đã cũ

Đúng như vậy, thế nên từ năm 2004 nhà sản xuất Intel rất muốn quảng bá chuẩn mới BTX thay thế cho ATX nhưng thực tế không được như mong đợi. Chuẩn mực bo mạch chủ ATX đã ăn sâu quá lâu vào thói quen sử dụng của người dùng, và rộng hơn cả là các linh kiện khác cũng đã đi cùng bo mạch chủ ATX suốt hàng chục năm chiều dài lịch sử. Để thay đổi cả một hệ thống đồ sộ và thay đổi “lợi ích” của các nhà sản xuất linh kiện khác còn là một câu chuyện dài.

Nhưng dòng chảy phát triển chưa bao giờ dừng lại, và một trong những hãng máy tính tiên phong trong thử nghiệm thiết kế mới hay tính năng mới như ASUS chưa bao giờ bỏ qua việc tìm kiếm cơ hội dẫn đầu. Tại Computex 2019, mẫu bo mạch chủ cao cấp Prime Utopia đã được ASUS trình làng và khác biệt hoàn toàn so với những gì chúng ta đang được biết hiện nay. Chúng ta chỉ mới nghe và thấy nguồn máy tính module (có thể tháo lắp dây) thì nay Prime Utopia là một bo mạch chủ cho phép chúng ta tháo hay lắp những cổng kết nối mà chúng ta cần. Nếu Prime Utopia thành công thì đây thực sự là cuộc cách mạng chuyển giao thế hệ bo mạch chủ, và chuẩn ATX sẽ dần đi vào dĩ vãng.